پوهاند عبدالحى حبیبی د احمد شاه بابا د دیوان په پیل کې لیکی چې: «له تاریخی پلټنو څخه ښکارېږی چې احمد شاه بابا په ۱۱۳۵ هـ کال کې په هرات کې زوکړى" مګر د تاریخ نوای معارک په تعلیقاتو کې بیا لیکی چې: «په ملتان کې یو ځای یو ځلې ما ولید چې د احمد شاه بابا د زېږېدو ځای ورباندې لیکلی شوی و» خو دا یې هم زیاته کړه چې: «په هرات کې هم یو کور د احمد شاه بابا د زېږنتون په نامه شهرت لری.»

 ښاغلی غبار تاریخی دلیلونه هم راوړی او لیکی: «قصه آنکه احمد شاه در ملتان بدنیا آمده ظاهراً بسهوېست که از طرف بعضی نویسندګان هندوستانی نشئت نموده و احیانا مورد تقلید برخی دیګر بدون آنکه سندې نشان دهد میګوید: «احمد شاه خطه ملتان مین پیدا هوا» یعنې احمد شاه در خطه ملتان پیدا شده و این دو بیت را نیز در تاریخ جلوس او میسراید: فیض محمد هم این افسانه را بنقل از کتاب »تاریخ احمدی» مینویسد که: «نیاکان احمد شاه متوطن ملتان بوده، ولادت وی در آنجا رونموده...» ولی ما میدانیم که این روایات بې اساس است و تاریخ احمدی مثل «مرآت الاشباه» تالیف محمد حسن (معاصر احمد شاه) خاندان احمد شاه را با خاندان عبدالله خان و حیات سلطان رئیس سابق ابدالی های قندهار و مهاجر در ملتان خلط نموده است و چون حیات سلطان بعد از موقوفی خانی ابدالی های قندهار در قرن یازده هجری به ملتان سفر کرده و بعد از مدتې پسر او عبدالله خان به سال ۱۱۲۲ هجری، قندهار عودت و مجدداً بعنوان خان ابدالی ها به هرات عزیمت نموده است، عبدالکریم وغیره احمد شاه را نواسه عبدالله خان مذکور فرض کرده، و چنین نتیجه ګرفته اند که احمد شاه در خطه ملتان تولد شده در حالیکه این خاندانها از هم جدا و رقیب یکدیګر و خاندان احمد شاه از بسیار زمانه ها در بین عشیره ابدالی در موضع شهر صفا طرف شرقی شهر حالیه قندهار ساکن بوده اند (تاریخ سلطان۹۲ و ۶۹ مخ) تنها زمان خان پدر احمد شاه چنانچه قبلاً تصریح شده چند سالی در کرمان بسر برده است پس مسله تولد احمد شاه در ملتان در کمال وضوح باطل است، و بطوریکه در ذیل خواهید خواند مسقط الرآس احمد شاه شهر هرات و هم تاریخ تولد او بظن قوی سال (۱۱۳۵ هـ) است...» ښاغلی غبار تر پورتنۍ لیکنې وروسته د احمد شاه بابا د منګ (سن) په باب خپله نظریه څرګندوی او په پای کې داسې نتیجه اخلی: «پس باید ګفت احمد شاه در وقت مرګ خود در حدود پنجاه سال عمر داشته است، و در هر حال چون پدر او از ۱۱۲۳ هـ به بعد زمان فوت در سال ۱۱۳۵ هـ در مدت دوازده سال در هرات مې یابیم، میتوان حکم نمود که احمد شاه خواه پنجاه سال خواه زیاد تر عمر کرده در هر صورت مسقط الرآس او ولایت هرات و بظن قوی شهر هرات بوده است، و انسایکلوپیډیا آف اسلام این نظر را تایید مېکند و میګوید: «این خاندان (خاندان احمد شاه) در سنة ۱۷۲۲ خراسان را ګرفته به مشهد پېشقدمی کردند، احمد شاه هم در این زمانه تولد شده« (احمد شاه بابای افغان – له ۳۵ مخ څخه تر ۴۱ مخ پورې)د احمد شاه بابا د دربار منشی محمودالحسینی هم په یوه نظم کې هرات د احمد شاه بابا آبایی ملک ګڼی، چې د احمد شاه بابا له خولې وایی.

برآنم که من هم درین نوبهار

 

روانه شدم سوی ایران دیار

نخستین زاعدا بګیرم هرات

 

زنم کوس اقبال بر شش جهات

که آن ملک میراث آبایی ماست

 

تصرف دروغې راکی رواست

(تاریخ احمد شاهی – د مسکو چاپ – له ۱ نه تر ۲۲۷ مخ)

ښاغلی علی احمد جلالی هم پخپل کتاب «مطالعه تاریخ افغانستان از نګاه عسکری» کې د ګندا سنګهـ د کتاب احمد شاه درانی د ۱۵ مخ په حواله لیکی چې احمد شاه بابا په هرات کې زېږېدلی دی – له ۲ نه تر ۲۴۷ مخ.

محمود الحسینی پخپل کتاب تاریخ احمد شاهی کې لیکی: «اصل آنحضرت از بزرګان طوایف ایل جلیل درانی از تیره سدوزی اند که ریاست و سروری این طایفه همېشه از تیره مزبور بدستور توره که درمیان سلاطین ترک و آل عثمان و هندوستان و غیره معمول است از آبای عظام و اجداد کرام خود میراث دارند و بعد از آنکه از آنحضرت بعنایت آلهی برتخت فېروز بخت سلطنت و صاحب کلاهی تکیه زدند به الهام ملهم غیبی ذات با برکات آنحضرت شاه دُر دران و عموم این طایفه که در رکاب نصرت انتساب اشرف مصدر خدمات نمایان ګردیده بودند ملقب و مشهور به ایل جلیل دُرانی شدند و از قدیم الایام ایل جلیل مزبور در دارالقرار قندهار و زمینداور و طوبا (توبه) و کوهستانات سمت قراباغ و غزنین الی خطه دلکشای کابل یلامشی و قشلامشی مېداشتند...» - 

د خپراوی نیټه چهارشنبه 1389/01/18    |لیکوال: عوزیر ستانکزی    |    | نظرات()